


Lịch sử Việt Nam thế kỷ XIII – XIV (1226 – 1400) gắn liền với sự hưng thịnh của nhà Trần – vương triều đã đưa Đại Việt bước vào thời kỳ phát triển rực rỡ về chính trị, kinh tế, quân sự và văn hóa. Nếu quần thể đền Trần ở Ninh Bình là nơi họ Trần định cư và dựng nghiệp buổi đầu, thì vùng đất Long Hưng được xem là đất phát tích, nơi hun đúc nền tảng cho sự hình thành và lớn mạnh của gia tộc hơn 800 năm trước.
Quần thể đền thờ và lăng mộ các vua triều Trần, còn gọi là Thái Đường Lăng là một tổng thể kiến trúc quy mô, tương đối hoàn chỉnh, lưu giữ những giá trị lịch sử - văn hóa đặc biệt quý giá. Đây là nơi gắn với các bậc khai sáng triều Trần, nơi yên nghỉ của Thái Tổ Trần Thừa; ba vị vua đầu triều là Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông và một phần ngọc cốt của Đức vua - Phật hoàng Trần Nhân Tông.

Khi vương triều Trần bước vào thời kỳ cực thịnh, Long Hưng được chọn làm nơi xây dựng đền thờ, lăng tẩm của hoàng tộc. Hệ thống di tích liên hoàn gồm: khu lăng mộ các vua Trần; lăng Thái sư Trần Thủ Độ; đình Khuốc, đình Ngừ thờ Thái sư; mộ và đền thờ Linh Từ Quốc mẫu Trần Thị Dung; khu Tam Đường – nơi lưu giữ hài cốt các bậc tổ tiên như Trần Kinh, Trần Hấp, Trần Lý... đã tạo nên một không gian lịch sử đặc biệt, thấm đẫm hào khí Đông A.
Năm 2024, khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Danh hiệu ấy không chỉ khẳng định tầm vóc lịch sử của di tích, mà còn nhấn mạnh vai trò của Long Hưng trong mạch nguồn văn hóa dân tộc.

Theo ông Phan Văn Tư, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Tiến Đức trước đây, nay là xã Long Hưng: Đền Trần xứng đáng được định vị rõ nét hơn trên bản đồ du lịch Việt Nam. Đây không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là không gian văn hóa gắn với hào khí Đông A, nơi hun đúc truyền thống yêu nước, ý chí quật cường và tinh thần đoàn kết dân tộc. Bảo tồn di tích không chỉ là giữ gìn kiến trúc, cảnh quan, mà quan trọng hơn là giữ được hồn cốt văn hóa, gìn giữ những giá trị tinh thần đã làm nên sức mạnh dân tộc qua các thời kỳ.



Cùng với các nghi thức tế lễ cổ truyền được bảo lưu như tế mở cửa, dâng hương tại lăng mộ các vua Trần, lễ bái yết... Điểm đặc sắc nhất của lễ hội là nghi thức rước nước - nghi lễ gắn với nguồn cội nghề chài lưới của tổ tiên nhà Trần. Nước thiêng được lấy tại ngã ba Tam Tỉnh, nơi hợp lưu của sông Luộc, sông Hồng và sông Thái Bình, dân gian gọi là “cửa Vàng”, từng gắn với thương cảng Phố Hiến sầm uất. Hàng chục đoàn rước với cờ, lọng, rồng, phượng, trống chiêng... tề tựu, có năm lên tới gần 50 đoàn, tạo nên không khí linh thiêng, trang trọng và giàu tính cộng đồng.

Bên cạnh lễ rước nước là hội thi cỗ cá cũng là nét văn hóa đặc sắc gắn với truyền thống sông nước của cư dân vùng phát tích. Những mâm cỗ được chuẩn bị công phu, tinh tế, vừa là lễ vật dâng lên tiền nhân, vừa gợi nhắc hành trình dựng nghiệp của vương triều Trần. Không khí lễ hội thêm rộn ràng với thi gói bánh chưng, nấu cơm cần, đấu vật, vật cầu, trình diễn thư pháp, ca trù, Ngày thơ Việt Nam, trưng bày mỹ thuật, nhiếp ảnh... tạo nên một không gian văn hóa đa sắc màu.

Trong bức tranh phát triển du lịch của tỉnh Hưng Yên, đền Trần đang dần khẳng định vai trò là điểm kết nối quan trọng. Từ vùng đất phát tích của vương triều Trần, di tích trở thành “mắt xích” liên kết không gian văn hóa từ Phố Hiến đến hệ thống di tích dày đặc của tỉnh Hưng Yên nói riêng, vùng đồng bằng sông Hồng nói chung. Sự kết nối ấy không chỉ mang ý nghĩa địa lý, mà còn là sự giao thoa giữa chiều sâu lịch sử và sức sống lễ hội, giữa bảo tồn di sản và khát vọng phát triển.

Ông Nguyễn Đức Khôi, Phó Giám đốc Ban Quản lý Di tích tỉnh Hưng Yên cho biết: Ban Quản lý Di tích tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá về lễ hội đền Trần thông qua nhiều hình thức nhằm làm nổi bật giá trị lịch sử gắn với vương triều Trần, nét độc đáo trong kiến trúc, nghệ thuật thờ tự và chiều sâu văn hóa của đền Trần. Qua đó giúp du khách hiểu đầy đủ, sâu sắc hơn về ý nghĩa của di tích không chỉ là điểm đến tâm linh mà còn là biểu tượng văn hóa - lịch sử tiêu biểu của quê hương Hưng Yên.

Từ đất phát tích của một triều đại vàng son đến điểm hẹn tâm linh trong hành trình khám phá Phố Hiến và văn hóa đồng bằng sông Hồng, đền Trần hôm nay không chỉ gìn giữ ký ức quá khứ, mà còn đang từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch văn hóa của Hưng Yên và khu vực.

Thực hiện: Nhóm phóng viên
Thiết kế: Việt Hùng
https://baohungyen.vn/le-hoi-den-tran-toa-sang-hao-khi-dong-a-3191656.html
Nguồn trích dẫn: baohungyen.vn